క్షీరసాగర మథనము

క్షీరసాగర మథనమ్ము జేయ మంద
రగిరి కవ్వమై వాసుకి త్రాడు గాగ
కొండ నెత్తగ విష్ణువు కూర్మ మయ్యె
దేవ దానవుల్ జిలికిరి దినము పగలు

క్రమమునన్ బుట్టె చంద్రుడు కమలవాసి
కామధేనువు చౌదంతి కల్పతరువు
మదిర హాలాహలమ్ములు ; తుదకు బుట్టె
నమృతము సురలు రాక్షసులబ్బుర పడ

గరళమును మ్రింగి గాచె లోకముల నెల్ల
హరుడు ;మోహిని రూపమై యవతరించె
హరియె పంచె నమృతమును సురలు ద్రావ ;
నాంది దేవదానవ పోరు నాటి నుండి.

మనమున తాళంగలేక ...

సమస్య :

"మనమున తాళంగలేక మామను గోరెన్ ! "

నా పూరణ :

అనఘుడు భీముని వలచిన
దనుజుని కొమరిత హిడింబి ; దండక వన సీ
మ నిదాఘ ఘర్మపీడిత ;
మనమున తాళంగలేక మామను గోరెన్ !

భావము :

భీముని వరించిన హిడింబి, దండకారణ్యంలో చెమటలు పట్టే ఎండ వేడిమికి తాళలేక, మనసులో తన మామగారైన అంటే వాయుదేవుణ్ణి ( చల్ల గాలిని ) కోరుకున్నదని అర్థం.



అసలు దీనికి మూలం - ఒక అవధానంలో సంస్కృతంలో ఇవ్వబడిన ఒక సమస్య:

" స్తనవస్త్రం పరిత్యజ్య వధూ శ్వశుర మిఛ్చతి "

గణపతి శాస్త్రి అనుకుంటా - దీనిని ఇలా పూరించారని చదివాను.

హిడింబా భీమదయితా నిదాఘే ఘర్మపీడితా
స్తనవస్త్రం పరిత్యజ్య వధూ శ్వశుర మిఛ్చతి

( హిడింబాయా శ్వశుర : వాయు ఇతి ప్రసిద్ద మస్తి )

సత్య సాయి

అపర భాగీరథుడు సాయి ; అనవరతము
మానవాభ్యుదయమ్ముకై మనిన వాడు,
శాంతి సత్య అహింసల చాటినాడు;
మరణమందిన వాడె యమరు డనదగు.

ఉగాదీ ! కొత్త వత్సరమా !

ఖర నామ వత్సరమ్మా !
అరుగుము ప్రతి యింట నీవు ఆనందముగా !
వరముల దాయివి, సురభివి
కరము శుభములను యొసంగి , కమ్ము శుభ"ఖరా" !

శ్రీ రామా !

రామా ! గుణాభిరామా !
రామా ! కోదండ రామ ! రఘుకుల సోమా !
రామా ! శ్రీ రఘు రామా !
రామా ! సీతా సమేత రాఘవ నామా !

సెల్‌ఫోన్ యువత

సెల్లులోనె కళ్ళు చేతిలొ చార్జరు
వాడు యెపుడు మాటలాడు చుండు !
బిల్లు పెరుగుతున్న - బింకమ్ము చూపక
సెల్లులోనె వాడు త్రుళ్ళు చుండు !

మిత్రుడు ...

మిత్రుడు ఇస్మాయిలు ఒక
చిత్రపు మనిషే ! నవకము చిత్రము మాత్రం !
మంత్రపు మాటలతో మరి
తంత్రుల నెదలోన మీటు దండం సారూ !

( దండం సారూ ! శతకము నుండి )

సినిమాలు

పోరీలు పోరల వెనుక
పోరలు పోరీల వెనుక పోవుదు రెపుడున్ !
పోరు తరగతుల కెన్నడు
తారల సినిమాకు దప్ప దండం సారూ!

( దండం సారూ! శతకము నుండి )

భాగ్యనగరం ఉద్యోగి

మండే ప్రొద్దున రద్దీ
గుండే వీథుల నగరము గుండా వెళుతూ ,
చెండాడుచు ట్రాఫిక్కును
దాడిచె ఆఫీసు చేరె దండం సారూ !

( దండం సారూ ! శతకము నుండి )

కొడితే ....

కొడితే సిక్సే కొట్టుము
పుడితే పులిబిడ్డ వోలె పుట్టుము , ధరలో
పడితే కరినే పట్టుము
తడితే సింహాన్ని తట్టు, దండం సారూ !

( దండం సారూ ! శతకము నుండి )

ఆచార్య కోవెల సుప్రసన్నాచార్య

కోవెల వంటి మనసు తెలి
పూవుల వంటి పలుకు, విన మోదము లలరున్
మావుల ప్రసన్న వదనము
దవ్వుల నిలిచిననె చాలు దండం సారూ!

( దండం సారూ! శతకము నుండి )

గురువులు - విద్యార్థులు

గురువు లనిన భయభక్తులు
ఎరుగని విద్యార్థులు గల ఈ కాలములో -
గరపుట కన్న చదువు , గో
దారిని యీదుటయె సులువు దండం సారూ !

( దండం సారూ ! శతకము నుండి )

ఆదిలాబాద్

గిరులు గిరిజనులు పులులు తరులు ఝరులు
విరులు విషనాగు పెరతేనె విప్పపూలు
పులుగు లెలుగులు తునికాకు మొర్రిపండ్లు
గుంటనక్కలు తోడేళ్ళు కోండ్రిగాళ్ళు

కోళ్ళు కుందేళ్ళు నెమళులు లేళ్ళు తేళ్ళు
పైడికంటెలు గూబలు పావురాళ్ళు
బైరి పక్షులు పాములనారిగాళ్ళు
చిరుత గోరువంక కికి రాచిలుక యెలుక ....

గంధర్వ గాయని

మేను పులకించునటు ; తీగె వణికి నటుల
తీపు తేనియలు చెవుల తాపి నటుల
పసిడి వరవీణ రాగాలు పలికి నటుల
జాజి వికసించి తీవెలు సాగి నటుల

కోకిలల్ గూడి యొకసారె కూసి నటుల
ఝరులు పొంగిన యటుల ; రాల్ గరగు నటుల
ఆలపించిన గాయని అమర గాత్రి
సుస్వరకలిత కలకంఠి సుబ్బులక్ష్మి

నివాళి - రేపు ( డిశంబర్, 11 ) ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి ఐదవ వర్ధంతి సందర్భంగా ... పునః ప్రచురణ

తంతే బూరెల సరసన ...

చెంతనె భార్యా పిల్లలు
స్వంతమునకు కారు మేడ సద్యోగముయున్
ఖాతా దండిగ బ్యాంకులొ
తంతే బూరెల సరసన దండం సారూ !

( దండం సారూ ! శతకము నుండి )

మైటాసు

సత్యము అసత్య మాయెను
సత్యము 'మైటాసు ' అయ్యె , సంగతి దెలిసెన్
నిత్యము జరిగే మోసము
తథ్యము మన దేశమందు దండం సారూ!

( దండం సారూ!శతకము నుండి )

ముగురమ్మలు

కలిసున్నకలదు సుఖమని
పలుకును ఏ నీతిగ్రంధ పాదములైనా !
కలిసుండలేరు మరి ముది
తలు ముగ్గురు గూడొకటిగ దండం సారూ !

( దండం సారూ ! శతకము నుండి )

మగువలా !మజాకా !

మగవాడిని నాకేమని
మగువలతో పరిహసించి మసలుట ఏలా !
మగువలు చేయని పని గల
ద ?గత చరిత్రలు చదివిన ,దండం సారూ!

( దండం సారూ! శతకము నుండి )

చేతికి బంగరు కడియము ...

చేతికి బంగరు కడియము
కాంతకు పొందిక బిడియము కావలె గాదా !
కోతికి బారెడు వాలము
దాత కెముక లేని చేయి దండం సారూ !

( దండం సారూ !శతకము నుండి )

వామ్మో ! ఎన్నికలా !

సూర్య చంద్రుల నెట్లైన చేర వచ్చు
మల్ల యుద్ధాన ఎటులైన గెలువ వచ్చు
అంతరిక్షము కెట్లైన గెంత వచ్చు
గీ ఎలక్షన్ల మాత్రము గెలువ లేము